In het MT komt verzuim op de agenda zodra het cijfer rood kleurt. Op dat moment draagt het team het werk van de afwezige collega vaak al maanden. De ziekmelding is het moment waarop het zichtbaar wordt. Het begon veel eerder.
Het onderzoek dat CNV in oktober 2025 publiceerde onder 2.300 werkenden maakt dat pijnlijk concreet. Volgens de ondervraagden doet 71% van de werkgevers niets aan het verminderen van werkstress. 57% doet niets om ziekteverzuim tegen te gaan. En 47% houdt geen rekening met de zorgtaken en andere verplichtingen die medewerkers naast hun werk hebben.
Wat is werkstress?
Werkstress ontstaat wanneer de eisen van het werk langdurig groter zijn dan wat een medewerker aan hulpbronnen tot zijn beschikking heeft. Hulpbronnen zijn bijvoorbeeld autonomie, steun van collega’s en leidinggevende, en duidelijkheid over wat er van je verwacht wordt. Dat is de kern van het Job Demands-Resources-model van Bakker en Demerouti, een van de meest onderbouwde modellen in de arbeidspsychologie. Kortdurende druk is normaal. Werkstress wordt een risico wanneer die onbalans structureel is.
Hoe groot is de psychische belasting op het werk?
- Ruim de helft van de werkenden vindt de psychische belasting van het werk hoog (CNV, 2025).
- 59% voelt een constante druk om te presteren en bij 58% neemt de werkstress toe (CNV, 2025).
- 22% heeft psychische klachten als gevolg van het werk (CNV, 2025).
- 21% van alle werknemers ervaart burn-outklachten, blijkt uit de representatieve Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 van TNO en CBS.
De psychische belasting is volgens CNV het hoogst in de publieke sectoren. In het onderwijs heeft 30% psychische klachten door het werk. In de zorg krijgt 23% te maken met burn-out.
Wat kost werkstress een organisatie?
Psychische klachten zijn volgens CNV de grootste oorzaak van instroom in de WIA. Bij werkenden onder de 40 jaar komt 58% de WIA in vanwege psychische klachten. Dat zijn mensen die nog decennia van hun loopbaan voor zich hadden.
Ook het verzuim zelf is lang. Wie zich ziek meldt met overspanning of burn-out, blijft volgens de Arbobalans 2024 van TNO gemiddeld 63 werkdagen thuis. In driekwart van de gevallen zegt de werknemer dat het werk (deels) de oorzaak is. In dit artikel over de ziekmelding als laat signaal lees je wat er in de tussentijd met het team gebeurt.
Daar komt een kostenpost bij die in geen begroting staat: het werk dat blijft liggen of dat collega’s erbij nemen. Dat werk landt vaak bij de mensen die het al het drukst hebben. De sterkste schakel breekt het eerst, en dan begint de cirkel opnieuw.
Waarom blijft preventie van werkstress uit?
CNV-voorzitter Piet Fortuin noemt de cijfers schokkend en wijst erop dat verzuimbeleid veel goedkoper is dan verzuim. Toch blijft preventie in veel organisaties liggen. Mijn standpunt, vanuit mijn werk met teams en leidinggevenden bij de overheid: de meeste systemen zijn ingericht op het moment ná de melding. Het verzuimprotocol, de bedrijfsarts, het re-integratieplan. Voor de fase daarvoor bestaat zelden een vaste plek.
In die fase zit ook wat moeilijk te meten is. Onduidelijke rollen, tegenstrijdige verwachtingen van bestuur, management en inwoners, onuitgesproken afspraken over wie wat oppakt. Onderzoek naar rolconflict en rolonduidelijkheid laat al decennia zien dat juist die factoren stress versterken. In teams zie ik dat ze zich vaak uiten als een conflict over taken, terwijl eronder iets anders speelt: verwachtingen, verantwoordelijkheid en patronen die nooit zijn uitgesproken.
Wat kan een werkgever doen om werkstress te verminderen?
- Meet draagkracht op teamniveau voordat het verzuimcijfer stijgt. Een team kan gezond ogen terwijl een paar mensen het geheel dragen.
- Maak verwachtingen en rollen expliciet. Bespreek wat er van wie verwacht wordt en waar die verwachtingen botsen.
- Breng de onderstroom aan tafel. Onuitgesproken afspraken en oude patronen kosten een team vaak meer energie dan zichtbaar is.
- Houd rekening met zorgtaken. Bijna de helft van de werkenden ervaart dat hun werkgever dat nu niet doet.
- Wijs actief op psychologische hulp via de arbodienst. Volgens CNV (2024) hebben werknemers daar recht op, maar worden ze er zelden op gewezen.
- Train leidinggevenden in het herkennen van vroege signalen, zoals prikkelbaarheid, terugtrekken in overleg of juist overal ja op zeggen.
Hoe SEYA teams helpt bij werkstress en draagkracht
SEYA begeleidt teams en leidinggevenden bij de overheid die willen ingrijpen voordat iemand uitvalt. Met de Draagkrachtverkenning brengen we in een gesprek met de teamleider en een kort rapport voor het MT in kaart waar de draagkracht van een team onder druk staat. Wil je eerst zelf een indruk? Doe dan de gratis mini-scan Draagkracht via de pagina voor organisaties.
Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Bronnen
- CNV (2025). Psychische belasting hoog bij ruim helft werkenden.
- TNO en CBS (2026). Factsheet Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025.
- Bakker, A.B. en Demerouti, E. (2007). The Job Demands-Resources model: state of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3).
