Systemisch coachen is een vorm van coaching die kijkt naar de positie die je inneemt in een groter geheel, zoals je team of je familie. Het brengt onbewuste patronen en loyaliteiten in beeld die je gedrag sturen. Systemisch coachen past beter dan individuele coaching als hetzelfde patroon blijft terugkomen, ook na eerder coachwerk.
Een professional die vastloopt in haar werk. Een leidinggevende die steeds dezelfde conflicten heeft, in elk team opnieuw. Een medewerker die elke keer over dezelfde grens gaat, ook als ze dat echt anders wil. Individuele coaching helpt, en toch kan het symptoom terugkomen. Dan ligt de oorzaak vaak in het systeem waarvan die persoon deel uitmaakt. De vraag verschuift dan van “wie doet hier iets fout?” naar “waarom ontstaat dit patroon steeds opnieuw?”
Dat is het vertrekpunt van systemisch werk.
Wat is een systeem in de context van werk?
Een systeem (een gezin, een team, een afdeling, een organisatie) heeft eigen onuitgesproken regels en een eigen rolverdeling. Mensen nemen in een systeem posities in die ze lang niet altijd bewust kiezen. Een medewerker die altijd de bemiddelaar is. Een leidinggevende die nooit echt gezag krijgt. Een team dat steeds de conflicten opvangt die eigenlijk hoger in de organisatie thuishoren.
Systemisch werk gaat terug op de Duitse therapeut Bert Hellinger, die de familieopstelling ontwikkelde. Els van Stijn heeft die systemische inzichten in Nederland vertaald naar organisaties en werksituaties. Het doel is het herkennen van patronen die je gedrag sturen zonder dat je het doorhebt. Die patronen zie je ook terug in hoe grenzen stellen samenhangt met identiteit: de rol die je in een systeem inneemt, bepaalt mede wat je jezelf toestaat.
Hoe ziet een systemische sessie er in de praktijk uit?
In systemisch werk maak je relaties en patronen zichtbaar. In mijn praktijk gebruik ik daarvoor voorwerpen als representanten, bijvoorbeeld een kopje voor je leidinggevende en een pen voor jezelf. Zo zet je de dynamiek van een systeem letterlijk op tafel. Dat geeft een ander perspectief: je ziet van buitenaf wat je vanuit het systeem zelf lastig kunt zien.
Wat je dan ontdekt, is soms precies wat je al voelde en nog niet kon benoemen. Een relatie die scheef ligt. Een loyaliteit die onbewust je keuzes stuurt. Een rol die je vervult en die eigenlijk bij iemand anders hoort. Die herkenning is op zichzelf al krachtig. Het is ook het startpunt voor verandering.
Wanneer is systemisch coachen een betere keuze dan reguliere coaching?
Individuele coaching is effectief als het vraagstuk vooral bij jou als individu ligt: vaardigheden ontwikkelen, doelen scherp krijgen, gedrag veranderen. Systemisch werk past beter als:
- patronen zich herhalen ondanks eerder coachwerk of therapie
- je loyaliteitsconflicten ervaart, tussen jezelf en de organisatie of tussen je eigen waarden en de verwachtingen van het systeem
- je voelt dat er iets schuurt, en je lastig kunt benoemen wat precies
- familiepatronen doorwerken in je professionele relaties
- ingesleten teamdynamieken individuele interventies steeds overleven
In de praktijk combineer ik systemisch werk vaak met andere methoden. Mijn ervaring is dat hypnose helpt om systemische inzichten te laten landen op een dieper niveau dan bewuste reflectie alleen bereikt.
Voor wie is systemisch coachen geschikt?
Systemisch werken vraagt openheid: de bereidheid om je eigen aandeel in een dynamiek te onderzoeken, ook als dat ongemakkelijk is. Het past bij professionals die al enige tijd vastlopen en merken dat veranderingen op gedragsniveau niet beklijven. Die het gevoel hebben dat er iets diepers speelt. Die bereid zijn om verder te kijken dan de logische verklaring die ze zichzelf tot nu toe gaven. Wil je eerst meer weten over wat een coachingtraject inhoudt voordat je een stap zet? Dat is een goede plek om te beginnen.
Dit is iets wat veel ambtenaren herkennen. Je bent de vliegende keep die elk gat in het team vult, en in een nieuw team ben je dat binnen een paar maanden weer. Misschien denk je: “als ik het niet doe, blijft het liggen.” Systemisch kijken laat zien waarom je die rol steeds weer pakt, en wat het team ermee doet. In het traject Persoonlijk Leiderschap werk je zes maanden aan het patroon onder je gedrag rond grenzen, energie en zelfbeeld, op je werk en thuis.
Wil je jouw eigen plek in het team weer stevig innemen?
Ik help ambtenaren de rol te herkennen die ze onbewust in hun team innemen, zodat ze vanuit hun expertise en passie hun eigen positie stevig innemen en hun visie gevraagd wordt.
Merk je dat je in elk team weer degene wordt die alles opvangt, ten koste van je energie en je eigen werk? Plan dan een gratis gesprek van 30 minuten, waarin ik vrijblijvend met je meedenk over jouw situatie: wat het je kost om dit te blijven doen, en wat jouw eerste stap kan zijn om hieruit te komen.
