Als een leidinggevende de eigen stress negeert, betaalt het team de rekening. De stress van iemand met autoriteit werkt door in de stemming en de samenwerking van de hele groep. Medewerkers stellen minder vragen en melden fouten later. Dat kost je team veiligheid, en het kost jou de kwaliteit van je eigen beslissingen.
Elk team heeft een emotioneel klimaat, en dat klimaat wordt voor een groot deel bepaald door het gedrag van de leidinggevende. Reageer je snel geïrriteerd? Dan leren medewerkers risico’s te vermijden. Zit je in je hoofd structureel ergens anders? Dan missen mensen richting. Functioneer je vanuit stress? Dan voelt het team dat, ook als je erover zwijgt.
Hoe verspreidt de stress van een leidinggevende zich door een team?
De Amerikaanse organisatiepsycholoog Sigal Barsade (Wharton School) liet in haar onderzoek naar emotionele besmetting zien dat de stemming van één persoon zich onbewust via een groep verspreidt en de samenwerking beïnvloedt. Vervolgonderzoek laat zien dat de stemming van een leidinggevende extra zwaar doorwerkt in het team. Dit betekent dat jouw spanning in de groep terechtkomt, of je het nu uitspreekt of voor je houdt.
De mechanismen zijn subtiel: je toon, je lichaamstaal, het tempo waarin je reageert. Medewerkers lezen die signalen continu, bewust of onbewust. Een leidinggevende die overbelast is en dat maskeert, creëert onuitgesproken spanning. Medewerkers voelen dat er iets schuurt en krijgen er geen taal voor aangereikt. Dat ondermijnt direct de psychologische veiligheid in het team: vragen blijven liggen en fouten komen later op tafel dan nuttig is.
Waarom lukt het afsplitsen van je eigen stress nooit helemaal?
Veel leidinggevenden geloven dat ze hun eigen stress kunnen afsplitsen van hun werk als leidinggevende. Dat is een begrijpelijke overtuiging, en een onjuiste. De Amerikaanse neurowetenschapper Amy Arnsten (Yale) beschrijft hoe stress het werk van de prefrontale cortex verstoort, het deel van je brein dat je nodig hebt voor overzicht en afwegingen. Dit betekent dat juist de vaardigheden waar leiderschap om draait (overzicht en inlevingsvermogen) het eerst onder druk komen te staan.
Die last lekt altijd ergens uit. In een korte reactie. In een beslissing die minder doordacht is dan je gewend bent. In de aandacht die er even ontbreekt op het moment dat een medewerker iets moeilijks aankaart. Wat herstel van werkstress vraagt hoort voor leidinggevenden daarom bij hun professionele verantwoordelijkheid.
Wat vraagt goed leiderschap van jou als persoon?
Leidinggevenden die goed voor hun team willen zorgen, beginnen bij zichzelf. Dat klinkt als een open deur. In de praktijk wordt van je verwacht dat je beschikbaar bent en richting geeft, en schuift ruimte voor je eigen herstel en reflectie naar onderaan de agenda.
Toch vraagt effectief leiderschap op de lange termijn precies dat. Weet je wanneer je onvoldoende hersteld bent, en wat dat met je gedrag doet? Dan kun je bewuste keuzes maken. Die zelfkennis is te ontwikkelen. Het raakt direct aan zelfleiderschap: de vraag of je jezelf stuurt vanuit wie je bent, of vanuit de druk van verwachtingen.
Dit is iets wat veel teamleiders bij de overheid herkennen. Je vangt de druk van boven en van onder op, en er vraagt bijna niemand hoe het met jou gaat. Als beleidsadviseur bij een van de grootste gemeenten van Nederland zie ik dat van dichtbij, en als coach van ambtenaren hoor ik het verhaal erachter. De sterkste schakel breekt het eerst, en in veel teams ben jij die schakel. In Draagkracht in Beeld breng ik in drie maanden de draagkracht van je team in kaart, die van jou inbegrepen. Dat doe ik met gevalideerde scans van Testgroup en met teamsessies waarin het team zelf bespreekt wat de uitkomsten betekenen.
Wil je weten wat jouw stress met de draagkracht van je team doet?
Ik help leidinggevenden en HR om onzichtbare overbelasting meetbaar zichtbaar te maken, ook die van de leidinggevende zelf, zodat overbelasting niet meer overgaat in verzuim. Met een draagkrachtstrategie die standhoudt, ook in drukke periodes.
Merk je dat je zelf op reserve draait, terwijl je team steeds voorzichtiger wordt in wat het bij jou op tafel legt? Plan dan een gratis gesprek van 30 minuten. Daarin spar ik vrijblijvend met je over wat er in je team speelt, en wat een logische eerste stap is.
Plan je gratis gesprek van 30 minuten
Wil je eerst zelf zien hoe het met de draagkracht in je team staat? Doe dan de gratis mini-scan Draagkracht.
