De HR-agenda van 2027 draait om vijf thema’s: behoud van medewerkers, leiderschap en verandervermogen, AI en werkverandering, preventie en duurzame inzetbaarheid, en vergrijzing met kennisbehoud. In de publieke sector komen ze samen in één vraag. Wie draagt het werk, en hoe lang houdt die collega dat vol?
Vakplatform Trends in HR vraagt dit najaar aan HR-professionals en leidinggevenden welke ontwikkelingen hun agenda voor volgend jaar bepalen. Iedereen praat over AI, en toch gaan de gesprekken minstens zo vaak over mensen die vertrekken, teams die veranderen en kennis die met pensioen gaat. Dat herken ik. Als beleidsadviseur bij een grote gemeente zie ik deze thema’s van binnenuit, en als coach van ambtenaren hoor ik wat ze met mensen doen.
Waarom is behoud van medewerkers zo urgent bij gemeenten?
Gemeenten trekken steeds meer jonge mensen aan, en houden ze slecht vast. Volgens de Personeelsmonitor Gemeenten 2025 van A&O fonds Gemeenten is ruim één op de vijf medewerkers jonger dan 35. Gemeenten noemen als belangrijkste vertrekredenen hun snellere mobiliteit, te weinig doorgroeimogelijkheden en concurrentie van andere gemeenten. Dit betekent dat je de nieuwe collega binnenhaalt en dat het werk daarna bij de ervaren collega’s blijft liggen.
Wat vraagt verandervermogen van leidinggevenden?
Verandering is de normale toestand geworden. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS blijkt dat meer dan de helft van de werknemers elk jaar een verandering op het werk meemaakt. Een overzichtsstudie laat zien dat reorganisaties het welzijn van medewerkers overwegend aantasten, ook als er niemand ontslagen wordt. Verandervermogen gaat daarom over de vraag of een team de verandering kan dragen.
Wat doet AI met het werk in de publieke sector?
AI neemt routinetaken over en laat het complexere werk bij de mens. Volgens TNO en RIVM neemt de werkstress door ontwikkelingen als personeelstekorten, AI en vergrijzing waarschijnlijk verder toe. Tijdswinst levert pas iets op als je vooraf bepaalt waar die tijd naartoe gaat. Anders vult het team die tijd met nog meer werk.
Waarom blijft preventie het lastigste thema?
Omdat de cijfers blijven stijgen terwijl er meer maatregelen komen. Het verzuim bij gemeenten steeg in 2025 naar 7,1 procent, het hoogste niveau in twintig jaar, terwijl 72 procent van de gemeenten maatregelen nam tegen werkdruk. Landelijk heeft 20,7 procent van de werknemers burn-outklachten, blijkt uit de monitor van het RIVM. Bij hoger opgeleiden is dat 23,1 procent. Een vitaliteitsprogramma helpt het individu. De druk zelf zit in hoe het werk verdeeld is.
Hoe groot is het risico op kennisverlies door vergrijzing?
Groot. Bijna een derde van de gemeenteambtenaren is 55 jaar of ouder, en de gemiddelde leeftijd ligt op 46,2 jaar. De kennis die met hen vertrekt, staat vaak nergens op papier. Het zit in wie je belt als een dossier vastloopt en in hoe je een wethouder op het juiste moment informeert.
Wat verbindt de vijf HR-thema’s van 2027?
Draagkracht. Elk thema verschuift werk naar de mensen die het al dragen. De jonge collega vertrekt, dus de ervaren collega vangt op. De reorganisatie maakt rollen onduidelijk, dus het werk gaat naar wie het altijd al deed. AI haalt de makkelijke taken weg, dus de hersteltijd verdwijnt. En de collega die met pensioen gaat, laat kennis achter bij één of twee mensen. De sterkste schakel breekt het eerst.
Dit betekent dat je de HR-agenda van 2027 pas kunt uitvoeren als je weet wie wat draagt in je teams. Ook het werk dat in geen enkele functieomschrijving staat. Lees ook waarom juist de sterkste medewerker het eerst breekt.
Veelgestelde vragen
Wat is het belangrijkste HR-thema voor gemeenten in 2027?
Behoud en duurzame inzetbaarheid staan het hoogst, omdat verzuim en uitstroom bij gemeenten tegelijk stijgen. Ze hangen samen met de werkverdeling binnen teams.
Waar begin je als HR of leidinggevende met deze thema’s?
Begin bij één team waar de signalen het sterkst zijn. Breng in kaart wie wat draagt, voordat je een organisatiebreed programma start.
Wil je weten waar de druk in jouw teams zit?
Ik help je om onzichtbare overbelasting in je teams meetbaar zichtbaar te maken, zodat overbelasting niet meer overgaat in verzuim, met een strategie die standhoudt als het team verandert.
Staat jouw agenda voor 2027 vol plannen, terwijl je niet precies weet welke mensen nu al op reserve draaien? Plan dan een gratis gesprek van 30 minuten. Daarin denk ik vrijblijvend met je mee over waar je het beste kunt beginnen.
Plan je gratis gesprek van 30 minuten
Wil je eerst zelf zien hoe het met de draagkracht in een team staat? Doe dan de gratis mini-scan Draagkracht.
Bronnen
A&O fonds Gemeenten, Personeelsmonitor Gemeenten 2025 (via Binnenlands Bestuur)
TNO en CBS, NEA 2024 en WEA 2024 (via HR Praktijk)
De Jong e.a. (2016), The impact of restructuring on employee well-being, Work & Stress
TNO en RIVM, Brochure werkstress 2025
RIVM, Monitor mentale gezondheid: burn-outklachten
