Overheidsprofessionals lopen vaker vast omdat ze veel verantwoordelijkheid dragen met weinig invloed op het beleid dat ze uitvoeren. Feedback op hun werk komt laat of nooit, en hun betrokkenheid bij het publieke belang maakt afstand nemen moeilijk. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 van TNO en CBS blijkt dat het openbaar bestuur tot de sectoren met de meeste burn-outklachten hoort.
Werk je zelf bij de overheid, dan verbaast dat cijfer je waarschijnlijk weinig. De vraag is waarom het zo is, en wat je ermee kunt.
Wat maakt werken bij de overheid structureel zwaarder?
Werken bij de overheid betekent werken met structurele ambivalentie. Je bent verantwoordelijk voor het uitvoeren van beleid waar je zelf beperkt invloed op hebt. Je werkt aan politiek gevoelige vraagstukken waarbij de doelstelling regelmatig verschuift. De klant (de burger, de samenleving) is abstract, en feedback op je werk komt laat of helemaal niet.
Hoge verantwoordelijkheid met beperkte autonomie is in de arbeidspsychologie een bekende risicocombinatie. Het job demand-control-model van de Amerikaanse arbeidssocioloog Robert Karasek noemt hoge taakeisen bij weinig zeggenschap over je eigen werk de zwaarste werksituatie. Daar komen rolconflict (tegenstrijdige verwachtingen van verschillende kanten) en rolonduidelijkheid (onduidelijk wat er precies van je verwacht wordt) bij, twee bekende voorspellers van werkstress. Dit betekent dat je uitputting deels voortkomt uit de structuur van je functie, en dat harder je best doen daar weinig aan verandert.
Wat een burn-out precies is, en wanneer je nog van overspanning spreekt, is daarom voor professionals in de publieke sector een relevante vraag.
Hoe maakt intrinsieke motivatie je kwetsbaar in de publieke sector?
Overheidsprofessionals (beleidsadviseurs, projectleiders, managers in het publieke domein) worden vaak gedreven door maatschappelijke betrokkenheid. Je wilt bijdragen aan iets groters. Die motivatie is waardevol en maakt je ook kwetsbaar: afstand nemen van werk dat je echt belangrijk vindt, is moeilijk. In je hoofd klinkt het als: het is voor een goede zaak.
In een cultuur waarin “het werk gaat altijd door” en “we doen het met minder” de onuitgesproken norm zijn, ligt de drempel om grenzen te trekken extra hoog. Die normalisering is gevaarlijk, omdat ze je professionele identiteit koppelt aan je vermogen om het vol te houden. Waarom grenzen stellen begint bij wie je bent is in die context een vraag die veel overheidsprofessionals te laat stellen.
Welke patronen zie ik steeds terug bij professionals in het publieke domein?
- Een sterk gevoel van verantwoordelijkheid dat verder gaat dan de formele taakomschrijving
- Moeite met het stellen van grenzen richting politiek-bestuurlijke opdrachtgevers
- Het gevoel dat persoonlijke behoeften ondergeschikt zijn aan het publieke belang
- Een professionele identiteit die sterk verbonden is met de inhoud van het werk, waardoor afstand nemen voelt als jezelf verliezen
Die patronen zijn verklaarbaar en te doorbreken. Daarvoor heb je inzicht nodig in hoe ze zijn ontstaan en wat ze in stand houdt. Zelfleiderschap in de echte zin van het woord begint hier, bij de vraag of je stuurt vanuit wie je bent of vanuit wat het systeem van je verwacht.
Wat kan ik voor jou betekenen als overheidsprofessional?
Ik werk met professionals in het publieke domein die merken dat hun betrokkenheid hen meer kost dan oplevert. Ik ken die context van binnenuit: ik werk zelf al ruim vijf jaar als beleidsadviseur bij een van de grootste gemeenten van Nederland. De bestuurlijke druk en de cultuur van doorzetten herken ik, net als de moeite om te zeggen dat het te veel is.
In mijn trajecten werk je aan de patronen die je laten vastlopen: waar ze vandaan komen en wat er nodig is om ze structureel te doorbreken. Ik gebruik daarbij methoden die verder gaan dan praten, zoals hypnose en systemische coaching (in de lijn van Bert Hellinger en Els van Stijn, met voorwerpen als representanten).
Dit is iets wat veel ambtenaren herkennen. Door je politieke onpartijdigheid zeg je allang niet meer echt wat je denkt. Je ziet oplossingen en houdt ze voor je, omdat niemand ernaar vraagt. Je kunde wordt gevraagd. Je visie niet. In Competentiekracht geef je in tien weken woorden aan je waarde, met twee gevalideerde testen als basis.
Wil je je visie weer met zelfvertrouwen op tafel leggen?
Ik help ambtenaren hun betrokkenheid om te zetten in een stevige positie in hun team, vanuit hun expertise en hun passie, zodat hun visie gevraagd wordt en ze zich weer krachtig voelen in hun functie.
Merk je dat je jezelf blijft wegcijferen voor een goede zaak, ten koste van je energie? Plan dan een gratis gesprek van 30 minuten, waarin ik vrijblijvend met je meedenk over jouw situatie: wat het je kost om dit te blijven doen, en wat jouw eerste stap kan zijn om hieruit te komen.
