Bij de overheid is veel geregeld. Er is een vertrouwenspersoon, een verzuimprotocol, een leidinggevende die in het werkoverleg vraagt hoe het met je gaat. Je antwoordt dat het druk is, maar dat het lukt. Dat antwoord geef je al een tijdje.
Uit een CNV-peiling onder ruim 300 leden die bij de overheid werken, waarover Binnenlands Bestuur in oktober 2024 berichtte, blijkt dat 19% van de ambtenaren zegt tegen een burn-out aan te zitten. Ongeveer een kwart heeft psychische klachten door het werk. En 55% ervaart een hogere werkdruk dan een jaar eerder.
Hoeveel ambtenaren hebben burn-outklachten?
Volgens de CNV-peiling uit 2024 zegt 19% van de ambtenaren tegen een burn-out aan te zitten, tegenover 22% van alle werkenden. Landelijk ervaart 20,7% van de werknemers burn-outklachten, blijkt uit de cijfers van het RIVM op basis van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025. In 2015 was dat nog 13,4%.
| CNV-peiling 2024 | Ambtenaren | Alle sectoren |
|---|---|---|
| Zit tegen een burn-out aan | 19% | 22% |
| Psychische belasting van het werk te hoog | 45% | 52% |
| Werkdruk hoger dan een jaar eerder | 55% | 63% |
| Hoge werkdruk | 52% | 60% |
| Vertrouwenspersoon aanwezig | 93% | 77% |
| Werkgever houdt rekening met privétaken | 72% | 58% |
| Werkgever wijst op mogelijkheid van een psycholoog | 15% | 12% |
Een jaar later bevestigde het vervolgonderzoek van CNV uit 2025 het beeld: de psychische belasting is het hoogst in de publieke sectoren.
Waarom helpen goede voorzieningen maar beperkt tegen burn-out?
Op papier doet de overheid het beter dan gemiddeld. Bijna iedere ambtenaar heeft toegang tot een vertrouwenspersoon (93%). Bijna driekwart ervaart dat de werkgever rekening houdt met privétaken. Ambtenaren zitten minder vaak klem tussen werk en privé (38% tegenover 45%). Toch ligt het aandeel dat tegen een burn-out aanzit maar drie procentpunt lager dan in andere sectoren.
Dit is mijn verklaring, vanuit mijn werk als coach van ambtenaren en mijn eigen baan als beleidsadviseur bij een gemeente. Voorzieningen vangen je op als het misgaat. Het patroon dat ertoe leidt, ontstaat eerder en ergens anders: in de dagelijkse keuze om je aan te passen, het nog even op te pakken, je mening voor je te houden omdat het bestuurlijk gevoelig ligt. Een vertrouwenspersoon bel je als er iets gebeurd is. Voor het slijtende gevoel dat je jezelf kleiner maakt om je werk goed te kunnen doen, belt bijna niemand.
Waarom lopen overheidsprofessionals vast?
Werken bij de overheid betekent werken tussen meerdere belangen. Het bestuur wil resultaat, het management wil grip, de inwoner wil gehoord worden en je collega’s willen dat het werk verdeeld blijft. Arbeidspsychologen noemen dat rolconflict: tegenstrijdige verwachtingen van verschillende kanten. Komt daar onduidelijkheid bij over wat jouw rol precies is, dan spreek je van rolonduidelijkheid. Beide zijn in het Job Demands-Resources-model bekende taakeisen die stress verhogen.
Wat ik vaak zie: de meest betrokken ambtenaren lossen die spanning op door zelf het verschil te overbruggen. Ze stemmen af, passen aan, schrijven de notitie nog een keer om. Hun kunde wordt gevraagd. Hun visie niet. Dat werkt een tijd, tot de rek eruit is. Wat een burn-out precies is en hoe die verschilt van overspanning, lees je in een eerder artikel.
Wat kun je doen als je als ambtenaar tegen een burn-out aanzit?
- Vraag naar psychologische hulp via de arbodienst. Volgens CNV heeft iedere werknemer daar recht op. Slechts 15% van de ambtenaren wordt er door de werkgever op gewezen, terwijl 57% verwacht dat een psycholoog verzuim kan terugdringen.
- Bespreek het met de bedrijfsarts voordat je je ziek meldt. Een preventief spreekuur is daarvoor bedoeld.
- Maak je patroon zichtbaar. Schrijf een week lang op wanneer je je aanpast terwijl je eigenlijk iets anders vond. Dit is een eerste stap.
- Werk aan positie innemen. Als het steeds over hetzelfde patroon gaat, helpt coaching op gedrag en zelfbeeld vaak meer dan nog een cursus timemanagement.
Wat kan een leidinggevende bij de overheid doen?
Vraag in het werkoverleg door als iemand zegt dat het druk is maar dat het lukt. Kijk wie het werk van afwezige collega’s oppakt en hoe lang al. En maak de verwachtingen van bestuur en management bespreekbaar, zodat je team ze niet ieder voor zich hoeft op te lossen. Hoe SEYA teams daarbij begeleidt, lees je op de pagina voor organisaties.
Herken je jezelf als ambtenaar in dit artikel? Op de pagina voor professionals lees je hoe het traject Competentiekracht je helpt om van voortdurend afstemmen en aanpassen naar stevig positie innemen te gaan, zodat je je visie weer uitdraagt.
Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Bronnen
- Boonstra, W. (2024). Een vijfde ambtenaren tegen burn-out aan. Binnenlands Bestuur.
- CNV (2025). Psychische belasting hoog bij ruim helft werkenden.
- RIVM. Monitor Mentale gezondheid: burn-outklachten bij werkenden.
- Bakker, A.B. en Demerouti, E. (2007). The Job Demands-Resources model: state of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3).
